Uitspraak Latijn

Beluister Irene Hendriks voor de uitspraak van de stukken van het Requiem van Mozart

Introïtus

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kyrie

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Dies Irae

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Rex tremendae

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Confutatis

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Lacrimosa

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Domine Jesu

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Hostias

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Sanctus

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Benedictus

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Agnus Dei

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Communio

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

UITSPRAAK LATIJN nader beschreven…

Hoewel een dode of tenminste een historische taal, is er altijd veel te doen over de uitspraak van het latijn in de (kerk)muziek. Voor zover ik (leek) weet zijn er drie ‘overleveringen’ die bij ons een rol spelen. De Germaanse (Duits), de Romaanse (Frans) en de Italiaanse (zogenoemd het Kerklatijn). Als je Cd’s luistert vind je alles door elkaar, ook bij de kerkmuziek. Je zou verwachten dat in de kerk tenminste het kerklatijn wordt gesproken, maar zelfs dat is dus niet waar! Dat maakt het er allemaal niet eenvoudiger op natuurlijk, want je zingt je partij bijvoorbeeld mee met een cd waarbij dan weer een andere uitspraak wordt gehanteerd dan je van je eigen dirigent aangereikt hebt gekregen… lastig, lastig… Hoewel niemand echt weet hoe het moet (zoek maar eens goed door op het internet) is een ding zeker: Je wilt in het koor wel allemaal dezelfde uitspraak hanteren. Vandaar dat ik probeer (ben ik zeker niet goed in) om de ‘kerklatijn’ regels te hanteren zoals hieronder vermeld… (bron internet).

Het (kerk)latijn kent 5 vocalen:

u   (oe) als oe in ‘boek’.
i   (ie) als ie in ‘lied’.
a   (aa) is altijd open, zoals in Maas. Een mengklinker: tussen de aa en à in.
o   (o) als in ‘zone’.
e   als in ‘het’, ook hier weer een mengklinker: tussen è (het) en i (is).
y   als ‘ie’.

Tweeklanken:

Deze worden apart uitgesproken. Beide klinkers behouden hun oorspronkelijke kleur. De eerste klinker is de klinker waarop wordt gezongen. Vlak vóór de volgende lettergreep of vóór het volgende woord wordt snel de tweede kloinker ingevoegd. Behalve bij ‘uo’.

ae en oe     als è. De oe nooit uitspreken als eu.
au     als aa, de oe zéér kort. Bijvoorbeeld: exaudi (Domine, salvam fac)
eu     als è, de oe zéér kort. Bijvoorbeeld: meus (Domine, salvam fac)
ie     als ie, de è zéér kort. Bijvoorbeeld: facie (Ecce, quomodo moritur)
ui     als oe, de ie zéér kort. Bijvoorbeeld: iniquitatis (Ecce, quomodo moritur)
uo     de oe is nu zéér kort en men zingt op de o. Bijvoorbeeld: quomodo (Ecce, quomodo moritur)

Medeklinkers:

De medeklinkers welke hier niet worden behandeld zijn dus hetzelfde als in het Nederlands.

b     zacht, zoals het woord ‘Jacob’
c voor de ‘e’, ‘ae’ en ‘oe’, ‘i’ en ‘y’als tsj. Cervus is tsjervoes. In alle andere gevallen wordt de c een k
ch   als ‘k’
cc    als tsj bijvoorbeeld: ecce = ètsjè
g     wordt voor e,ae,oe als dzj bijvoorbeeld: gentes wordt dzjèntès. In alle andere gevallen een zachte k (goal).
gg als g
h     wordt niet uitgesproken
l     dunne uitspraak
ph   als f
q     wordt altijd gevolgd door u. qui = koewie
r     rollende r met de tongpunt

s     bijna altijd een korte hoge sis-klank
sc   als sj bijvoorbeeld ascendit = asjèndiet
ti   als de t wordt gevolgd door een i plus een andere klinker, dan tsie, bijvoorbeeld otium = òtsieoem.
ti   vooraf gegaan door een c, dan wordt de t niet uitgesproken. Bijvoorbeeld lectio = lèksieò.
v     als zachte w
x   als ks
xc   bijvoorbeeld excelsis = èktsjèlsies. De k is zacht.
z     als dz