35 Onze toekomstige Economie… Arbeider, Belegger, Erfgenaam, of…?

, ,

18 januari 2019

Status Quo:
Steeds meer grotere bedrijven hebben als primair doel om aandeelhouders tevreden te stellen en is er de veranderende rol van banken/verzekeraars. Daarnaast groeit het verschil tussen arm en rijk en dat lijkt me een fundamenteel foute ontwikkeling want het ondermijnt op termijn een vredige en veilige samenleving, maar het belemmert ook de economische groei! Kortom, ik voel al heel lang veel ‘zand in de motor’ van onze economie, maar ik blijf een leek natuurlijk.. Omdat ik toevallig vanochtend in de Telegraaf én in de Stentor wederom een passage voorbij zag komen over deze onderwerpen, toch even dit voorzetje… 

Doel van geld:
Geld is oorspronkelijk natuurlijk bedoeld als ruilmiddel om uitgestelde tegenprestaties mogelijk te maken (je kunt het later gebruiken om alsnog iets te kopen). Geld op zich heeft dus eigenlijk geen waarde maar is slechts een erkend vertegenwoordiger van het recht op tegenprestatie. Omdat het een wettelijk erkende status heeft wordt het ook als rekenmiddel gebruikt om de waarde ergens van te bepalen. Het is vooral hét middel dat mensen ’s morgens hun bed uit doet komen om arbeid te verrichten. Een motor dus voor onze economie.

De economie:
De economie wordt vooral aangestuurd door Nieuwsgierigheid (onderzoek & innovatie), Ondernemerschap (voldoen aan huidige en toekomstige vraag van bestuur, bedrijf, burger, door product of dienst) en Arbeid (de, voor het voorgaande noodzakelijke prestatie). Financiële ‘dienstverlening’ is hierbij slechts een míddel. Ze is, zeg maar, de olie in de motor.

 De afgelopen decennia is er veel nadruk gelegd op deze ‘olie’ in vele varianten, maar zijn we vergeten de motor regelmatig schoon te maken!

Wát gaat er dan fout en wáár gaat dat fout?: 


Rol van de banken:

Omdat geld slechts een ‘recht’ vertegenwoordigt, spelen banken primair een administratieve rol in het economisch proces. Ze zorgen ervoor dat geld beschikbaar is en veilig wordt opgeslagen (zonder lekkage). Verder faciliteren ze leningen en investeringen. Hoewel dit alles belangrijk is, is de financiële sector vooral gegroeid door het aanbieden van participatiefondsen, beleggingsproducten en allerlei soorten verzekeringen. In feite bieden ze de markt daarbij een ‘kansspel’ waaraan de bank in ieder geval zé1f goed verdient. De investeerders spelen wel mee, maar er worden verder geen prestaties geleverd, dus niet iedereen kan eraan verdienen. Vanwege tekortschietende regelgeving, toezicht en morele waarden zijn het vooral de banken zelf die hier enorm rijk van worden. Ze bepalen het spel grotendeels naar eigen inzicht. Ook het niet proactief signaleren of zelfs negeren van witwassen, het verkopen van inferieure producten, het verstrekken van bonussen aan slechte bestuurders en het voornamelijk werven van vrienden duiden op een slechte moraal. Dit alles zonder al te veel verantwoordelijkheid te nemen en nauwelijks economisch waardevolle tegenprestaties te leveren. Dit siert de sector niet, om het zacht uit te drukken. Het ergste is dat ik (1954) nog nooit een andere beschrijving van deze sector ben tegengekomen. De sector zelf lijkt hier ook niets aan te doen!

Oud geld:
Het zijn echter niet alléén de banken en verzekeraars waar de tegen-prestatie-gedachte uit het oog verloren is. Ook privé is het blijven teren op rendementen van bijvoorbeeld ‘oud geld’ zonder ooit zélf een prestatie te leveren, onderdeel van dit rijtje en wat te denken van de ‘graaiers’, die goed lopende bedrijven opkopen om ze vervolgens volledig uit te melken voor de aandeelhouders zónder aandacht voor de continuïteit van de organisatie zelf en het product of de dienst.  Dat is niet de insteek van een ondernemer, maar die van een profiteur! Een econoom kan er waarschijnlijk nog veel meer opnoemen… Zo ontstaat een sector die op zich weinig toevoegt aan onze economie, maar wel rijker wordt over de rug van de gemeenschap.

Erven:
Als je geld op een rekening zet, is het toch vreemd dat het alleen al daardoor vrijwel altijd aan ruilwaarde wint (rente)? Door speculatie kunnen erven die veel geld hebben hun vermogen verder vergroten zónder daar iets (in de zin van tegenprestatie) tegenover te stellen. Zelfs bij niet speculatief handelen strijken ze de rente op en hoe groter het vermogen hoe meer rente. Slapend rijk worden is niet het doel van geld, dat dient geen enkel breder maatschappelijk belang. Het is heel vaak slecht voor betrokkenen zelf en het zou eigenlijk moeten worden voorkomen. Ook mensen die er trots op zijn dat ze de gehele dag vullen met hun beleggingen en ‘s avonds weer vele Euro’s ‘verdiend’ hebben, hebben iets gemist. Ik weet, zoals gezegd, niets van economie, maar wel dat die mensen slechts met hun eigen belang bezig zijn, zonder een bredere maatschappelijk toegevoegde waarde! 

Ondernemerschap:
Mensen die tijdens hun leven een vermogen opbouwen door op een fatsoenlijke manier een mooie prestatie te leveren, moet je eigenlijk niet straffen met het belasten van hun winst. Je zou ze juist moeten stimuleren om nóg meer bedrijvigheid te starten want daar zijn ze blijkbaar bovengemiddeld goed in. Daarvan profiteert wél de gehele maatschappij. Wellicht zijn ze dus in staat om met datzelfde (belasting)geld méér economisch toegevoegde waarde te leveren dan de overheid. Daar staat tegenover dat als iemand overlijdt, dat vermogen, wellicht met een afgemeten compensatie naar erven, verdampt aan de staat. De economische geldmotor is overleden en grote erfenissen maken gemiddeld lui. Opgepot geld mag dus verdampen, erfenissen mogen verdampen (vermogens die niet geregistreerd staan (illegale (trans)acties) verdampen dan automatisch ook).

Ik besef best dat er vele rationele en emotionele bezwaren zijn om dergelijke zaken door te voeren en dat er een internationale context is die dit wellicht ook onmogelijk maakt, maar ik zie het als denkrichtingen voor discussie…

Kortweg bijvoorbeeld:

  1. De gevolgen van een toenemende ‘aandeelhouders-cultuur’ en de gewenste maatregelen.
  2. De mogelijkheden om de financiële focus te verleggen van korte termijn (aandeelhouders)-belang naar innovatie, ondernemerschap en arbeid (de werkelijke drijfveren van economische groei). 
  3. Een discussie over de toekomstige rol van banken, hun economische bijdrage, de gewenste context en moraal en de controle daarop. 
  4. Spaargeld wordt een overheidsaangelegenheid (koppelen met fiscale zaken) met 100% kapitaalgarantie voor de spaarders (bankrisico verdwijnt voor spaarders en misbruik door banken aan banden).
  5. Banken worden ‘kundige!’ kredietverstrekkers van risicodragend kapitaal en hun inkomsten worden bepaald uit het succes van die  verstrekkingen. Hun eigen vermogen wordt gelimiteerd.
  6. Rente mag geen onderdeel zijn van enig verdienmodel (speculatie).
  7. ‘Stille’ vermogens verdampen in een bepaald tijdsbestek (dit vermogen dient blijkbaar geen breder doel).
  8. Er komen digitale waarderingssystemen voor een diversiteit aan doelen (aanpakken criminele circuit door geleidelijke verdwijning van cash geld?).
  9. Excessieve winsten moeten altijd worden verantwoord (aanpakken criminele circuit). 
  10. Aan banden leggen van effecten van overmatige speculatie en de accumulatie van rijkdom zonder bij te dragen aan de productieve economie. 
  11. Het belang van het verantwoordelijk houden van organisaties voor overmatige winsten en het aanpakken van praktijken die illegale activiteiten mogelijk maken. 

Dit verhaal is natuurlijk duidelijk ‘door een leek geschreven en valt buiten elk potje’ maar… we moeten wat aan het huidige financiële waterhoofd en de toenemende ongelijkheid kunnen doen en ik denk dat een maatschappelijk bredere discussie hierover gewenst is. Het gaat nu zeker niet optimaal (en dat is een understatement als je over de financiële wanprestaties van deze sector leest in de kranten). Ik sta graag op de lijst van geïnteresseerden om hierover mee te denken. Misschien moet de financiële sector haar maatschappelijke toegevoegde waarde eens opnieuw onder woorden brengen en daar diensten en moraal bij opstellen, want die kan ze gebruiken volgens mij.

Jeroen Teelen 2019 (echt geen ‘rooie rakker’ hoor, maar gepensioneerd ondernemer met veel ‘vragen’ vanuit het brede maatschappelijke belang…)

040521 / 886

040522 / 1007

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.