84 Femke Halsema maakte zich zorgen over polarisatie in Amsterdam?

, ,

Eind vorig jaar meldde Femke Halsema dit bij de NPO. Inmiddels is het niet beter geworden… Eigenlijk is er niets veranderd… Waarom niet?

Een striktere Scheiding van Kerk en Staat: Een Essentieel Element voor Sociale Samenhang

De zorgen van burgemeester Femke Halsema over de toenemende polarisatie in Amsterdam raken aan een diep geworteld probleem in onze samenleving. De recente aanslagen van Hamas op 7 oktober hebben niet alleen geleid tot een toename van antisemitisme, maar ook van moslimhaat. Dit illustreert hoe religieuze conflicten en misverstanden kunnen escaleren in een samenleving. Hoewel de scheiding van kerk en staat niet de enige oplossing is, vormt het wel een belangrijk element in het waarborgen van vrede en samenhang in een pluriforme samenleving.

De Noodzaak van Scheiding tussen Kerk en Staat

De scheiding van kerk en staat is een fundamenteel principe waar we in Nederland nogal lichtzinnig over doen. Alles moet kunnen onder het mom van ‘inclusiviteit’. Een striktere scheiding zoals bijvoorbeeld in Frankrijk, zorgt ervoor dat de overheid zich écht neutraal opstelt ten opzichte van religieuze overtuigingen en ook niet participeert in religieuze uitingen. Dit principe is juist ontworpen om zowel de religieuze vrijheid van eenieder te beschermen alsook de neutraliteit van de overheid zelf, te waarborgen. Hierdoor geniet iedere burger, ongeacht geloofsovertuiging, gelijke rechten en vrijheden en heeft een gelijke drempel naar de overheid toe. Dit geeft de burger het vertrouwen van gelijke behandeling en veiligheid op voorhand. Het betekent dus ook dat het dragen van religieuze uitingen in overheidsfuncties een meer serieuze overweging verdient (lees: zou moeten worden voorkomen).

Dit betekent niet dat de scheiding van kerk en staat op zichzelf voldoende is om polarisatie te voorkomen. Polarisatie heeft vaak meerdere oorzaken, zoals economische ongelijkheid, sociale en culturele spanningen, internationale conflicten, en extremistische uitingen. De scheiding van kerk en staat is dus slechts één van de mechanismen die deze spanningen kunnen helpen verminderen.

De Invloed van Religie op Polarisatie

Een belangrijk punt van zorg is het concept van “inclusieve neutraliteit,” waarbij de overheid een neutrale houding probeert te behouden door alle religies gelijk te behandelen. Dit kan volgens sommigen juist voor meer verdeeldheid zorgen, doordat bepaalde gemeenschappen zich gesterkt voelen om hun religieuze identiteit publiekelijk uit te dragen. Dit roept de vraag op of Amsterdam gebaat zou zijn bij een strengere vorm van neutraliteit, zoals in landen waar overheidsgebouwen religie-vrij zijn. Andere Europese steden, zoals Parijs en Berlijn, hebben gekozen voor een streng beleid waarin religieuze uitingen in openbare instellingen verboden zijn. In hoeverre kunnen we van deze voorbeelden leren? Een vergelijking met het beleid in deze steden zou kunnen helpen om het debat in Amsterdam te nuanceren.

Oplossingen voor Religieuze Neutraliteit

Halsema pleit voor een herziening van het neutraliteitsbeleid in Amsterdam. Dit zou kunnen betekenen dat de stad kiest voor een striktere scheiding van kerk en staat, waarin religieuze symbolen in openbare ruimtes beperkt worden. Deze aanpak kan helpen om de maatschappelijke spanningen te verlichten en zorgt ervoor dat overheidsinstanties zich onafhankelijk opstellen ten opzichte van elke religieuze stroming.

Experts op het gebied van sociale cohesie en polarisatie wijzen erop dat een duidelijke, uniforme boodschap over religieuze neutraliteit kan bijdragen aan een betere verstandhouding tussen verschillende bevolkingsgroepen. Mogelijke beleidsaanpassingen zijn onder andere een verbod op religieuze symbolen binnen gemeentegebouwen en een neutraliteitsverklaring voor ambtenaren.

Wat Kunnen Amsterdammers Verwachten?

Hoewel er voor- en tegenstanders zijn van een strikte religieuze neutraliteit, wordt duidelijk dat Halsema’s zorg om polarisatie in de stad niet ongegrond is. Maar het verdient dan wel keuzes die ze tot op heden zelf niet wilde maken (hoofddoekje Esmah . Een neutrale openbare ruimte kan bijdragen aan een gevoel van gelijkheid en rechtvaardigheid. Toch blijft het een uitdaging om de juiste balans te vinden tussen vrijheid van religie en de noodzaak om spanningen te verminderen.

Conclusie

De zorgen van Femke Halsema over polarisatie zijn terecht, maar we moeten tevens erkennen dat de stap naar beleid tot een strikter naleven van de scheiding van kerk en staat, nog steeds niet is genomen. Nóch door de politiek noch door haarzelf. Onze Nederlandse overheid koos in 2020 voor een z.g. “inclusieve neutraliteit” (notitie brede maatschappelijke heroverweging). Echter, het besef dat ‘inclusieve neutraliteit’ vereist dat alle stromingen gelijkwaardig en evenwichtig vertegenwoordigd worden — iets wat in de praktijk onhaalbaar blijkt — is niet volledig doorgedrongen. Dit kan op de lange termijn problemen veroorzaken. Daar krijgen we op termijn last van. Eén goede eerste stap zou kunnen zijn dat de politiek zich uitspreekt over het belang van de scheiding van die twee ‘machten’ c.q. ‘denkwerelden’ met als argument dat slechts het seculiere en generieke belang door de staat wordt geuit en verdedigd. Er is in de publieke sector dus op termijn geen ruimte voor religieuze uitingen van welke aard dan ook. In blog 75 op mijn site heb ik dit onderwerp meer specifiek behandeld.

 

Jeroen Teelen

3 september

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.