151 De Kunst van het Schrijven met AI (1): De Illusie dat je Niet hoeft Mee te doen – Ontdek hoe AI je Rol als schrijver Verandert – Van Auteur naar Regisseur
De kunst van het schrijven met AI (deel 1):
Van auteur naar regisseur – Ontdek hoe AI je rol als schrijver verandert
Inleiding – Schrijven is niet meer wat het was
We leven in een tijd waarin generatieve AI – taalmodellen zoals ChatGPT, Claude of Gemini – in enkele seconden teksten produceren waar je vroeger uren op zou zwoegen. Dat roept bij veel schrijvers ongemak op, maar vaker nog regelrechte weerstand.
De eerste reflex is:
“Nee hoor, ik schrijf mijn teksten gewoon zelf!”
Met daaronder vaak de onuitgesproken angst: Ben ik straks overbodig?
Maar juist die reflex laat zien hoe achterhaald het beeld is dat schrijven alleen draait om produceren van tekst. De realiteit is: wie AI verstandig inzet, wint. Niet alleen voor zichzelf, maar ook voor de betalende klant en de betrokken lezer.
De vraag is allang niet meer óf AI kan schrijven – want dat is duidelijk. De échte vraag is:
Wat wordt de rol van de menselijke auteur nu kennis overvloedig is en AI plausibele antwoorden op vrijwel alles genereert?
Het antwoord: De schrijver wordt regisseur. En draagt dus nog steeds alle verantwoordelijkheid.
Van maker naar regisseur
De klassieke schrijver was:
- een vakspecialist – iemand met gevoel voor taal, ritme en opbouw,
- een vakgebied-expert – iemand die schreef over zijn vakgebied of ervaring,
- een bron van kennis en inzicht – iemand die iets nieuws bracht, vanuit studie, observatie of analyse.
In het AI-tijdperk verandert dat. Niet omdat die vaardigheden waardeloos zijn geworden, maar omdat de context fundamenteel verschuift.
De nieuwe schrijver is:
- een regisseur van kennisprocessen – die bepaalt welke vragen gesteld worden, in welke volgorde, aan welke bronnen en met welk doel;
- een curator van AI-output – die selecteert, filtert, herschrijft en structureert;
- een bewaker van stijl, betrouwbaarheid en betekenis – die verantwoordelijk blijft voor wat wordt geschreven, en hoé het wordt geschreven.
Je hoeft het dus niet meer allemaal zelf te bedenken – maar je moet wél weten wat je doet. En waarom.
AI genereert tekst, maar:
- jij bepaalt de richting,
- jij bewaakt de diepgang,
- jij kiest het perspectief,
- jij filtert op betrouwbaarheid,
- en jij zorgt voor betekenisvolle toon en timing.
De pen is dus niet weggegeven, maar hij ligt niet meer aan het begin van het proces.
Je pakt ‘m pas halverwege – waar keuzes worden gemaakt over wat er wél en niet in de tekst thuishoort.
En belangrijker nog: jij blijft dus zelf verantwoordelijk voor het eindresultaat!
De kernverschuiving: van ‘wat weet je’, naar ‘welke vraag stel je’
In het AI-tijdperk is vraagvaardigheid zelfs veel belangrijker dan kennis.
Niet omdat kennis onbelangrijk is geworden – maar omdat AI je vrijwel alles kan aanreiken wat je wilt weten, in elk denkbaar domein. Alleen: het gebeurt pas als je het op de juiste wijze vraagt.
Taalmodellen beschikken over miljarden voorbeelden, maar:
- weten (nog) niet wat relevant is,
- kunnen (nog) geen onderscheid maken tussen feit en verbeelding,
- begrijpen (nog) geen context, nuance of ethiek, tenzij je die expliciet meegeeft. ‘(nog)’ betekent in dit geval dat de volgende stappen van AI hier wel meer invulling aan zullen geven, maar dat ze nu (sept. 2025) nog niet in staat zijn tot… ze zijn op dit moment dus nog alles behalve écht intelligent.
Daarom ben jij als schrijver onmisbaar. Jij moet AI de juiste teksten laten produceren door aan AI:
- de juiste vragen te stellen,
- de kaders mee te geven: voor wie, met welk doel, in welke stijl, vanuit welke invalshoek,
- de output te controleren, corrigeren en herschrijven als dat nodig is – (en dat is het vrijwel altijd zo).Dit proces noemen we ‘Prompting’ (= het formuleren van een tekstuele input (de prompt) waarmee je stuurt wat de AI doet, hoe het antwoord eruitziet, en waarover het gaat).
Prompting is daarmee dus ook geen kunstje dat je zomaar leert in een AI-workshop, maar een denkkunst die je door ervaring moet ontwikkelen!
Een combinatie van analyse, context-gevoel, en het vermogen om van breed naar scherp te bewegen in je vraagstelling.
(N.B. Het is dus wel handig om hiermee zo snel mogelijk ervaring op te doen zodat je straks niet in een gat valt omdat je nu zo zit te twijfelen of je er iets mee moet! blog 153 geeft hierover een inleiding.)
Sterker nog:
“Een schrijver die geen vragen stelt, is niet langer schrijver – hij is consument van plausibele leugens.”
Geen auteur dus, maar een hergebruiker van algoritmische aannames.
En het grote risico?
Dat je tekst er uitstekend uitziet, logisch klinkt, en toch volledig onbetrouwbaar is – zonder dat je het merkt en dat gebeurt sneller dan je denkt.
De nieuwe vakman is dus geen ‘weter’, maar een onderzoeker en een ontwerper van vragen. Degene die weet wélke vraag wanneer moet worden gesteld – en wat er daarna nog ontbreekt.
Mini-voorbeeld: hoe één vraag vier totaal verschillende antwoorden oplevert
Vraag 1:
“Is kernenergie duurzaam?”
→ Algemeen antwoord, mengeling van voor- en nadelen, vaak oppervlakkig en weinig concreet.
Vraag 2:
“Beoordeel de duurzaamheid van kernenergie vanuit het perspectief van de Europese Green Deal.”
→ Politiek en juridisch gekaderd antwoord, met nadruk op CO₂-reductie en afvalproblematiek.
Vraag 3:
“Wat zijn de belangrijkste argumenten van voor- en tegenstanders van kernenergie als duurzame oplossing, inclusief bronnen?”
→ Evenwichtige analyse met mogelijke bronvermeldingen, geschikt voor debat of verdieping.
Vraag 4:
“Stel je bent een energie-econoom die schrijft voor beleidsmakers. Vat in 400 woorden samen waarom kernenergie wel of niet thuishoort in de langetermijn-energietransitie.”
→ Gestructureerde, doelgerichte output, afgestemd op een specifieke lezer en context.
Conclusie:
De kwaliteit van de output is rechtstreeks afhankelijk van de kwaliteit van de vraag.
Niet AI bepaalt het niveau van je tekst, maar jij – via de manier waarop je het model traint, stuurt en test.
Het echte werk: regie, controle en synthese
AI is dus geen orakel. Het kent (nog) geen waarheid, geen context, geen bedoeling. Deze ‘vorm van AI’ is dus zeker niet intelligent, het is nog op het niveau van een gereedschap, gebaseerd op statistiek en als je wilt weten hoe het echt werkt dan is deze blog 126 Hoe leren taalmodellen als ChatGPT, eigenlijk? handig om even te lezen. Om een indruk te krijgen hoe ze ook tot argumentaties komen is deze blog wellicht een goede aanvulling 139 Onbegrijpelijk Redeneren van Taalmodellen (AI). Ik moet hierbij vermelden dat de échte intelligentie, gebaseerd op neurale netwerken, inmiddels wel op de loer ligt! (zie waarschuwingen van Geoffrey Hinton)
Taalmodellen zijn een spiegel van alles dat erin gestopt is – inclusief onze blinde vlekken, bias en fouten. Wat eruit komt, is vaak vloeiend, plausibel en ogenschijnlijk overtuigend. Maar zonder jouw regie blijft het: ogenschijnlijk en kan er dus evengoed de grootst mogelijke onzin staan.
Wie AI als eindproduct gebruikt, krijgt oppervlakkige resultaten.
Wie AI als startpunt inzet, kan juist profiteren van verrassende formuleringen, onorthodoxe perspectieven en nieuwe invalshoeken die je zelf misschien nooit had bedacht. Mits je weet hoe je ze moet herkennen, sturen en bewerken (eigen prompts). In de volgende blogs, besteed ik daar meer aandacht aan,
Daarom vereist schrijven met AI meer dan ooit:
Regie
- Je bepaalt het doel van de tekst: informeren, overtuigen, prikkelen of structureren.
- Je kiest de stijl: zakelijk, verhalend, prikkelend of neutraal.
- Je definieert het perspectief: wie spreekt, tegen wie, met welke achtergrond?
- Je geeft richting aan de inhoud: wat moet erin, wat juist niet?
Controle
Je checkt of de tekst klopt.
- Zijn de feiten te verifiëren?
- Is de redenering logisch opgebouwd?
- Klopt de toon bij het publiek en doel?
- Herhaalt AI zich of gebruikt het clichés (niet alleen in voorbeelden maar ook in een soort bijna autistische schrijfstijl)?
Zonder deze stap kun je onmogelijk verantwoordelijkheid nemen voor wat je publiceert.
Synthese
Je maakt keuzes.
- Je combineert sterke zinnen uit meerdere AI-runs. Ik gebruik zelf vaak 7 taalmodellen die ik elkaars toegevoegde waarde laat beoordelen. Niet elk taalmodel is namelijk overal even goed in.
- Je herschrijft zwakke delen (die er vrijwel altijd zijn) met je eigen ‘stem’.
- Je voegt dat toe wat AI mist: bijvoorbeeld ethiek of emotie.
- En je plaatst alles in het grotere geheel: de juiste koppen, overgangen, structuurlijnen.
AI schrijft. Jij maakt er een tekst met inhoud, doel, boodschap, nuance van.
Wat verdwijnt er níét?
AI verandert veel. Maar wie denkt dat de schrijver daarmee verdwijnt, vergist zich fundamenteel. Anders gezegd: Die moet de moed nemen om buiten de eigen ‘starheid’ de ware kwaliteiten van AI te ontdekken, als je dat niet wilt is stoppen natuurlijk ook een optie!
N.B. Ik ken genoeg mensen in creatieve beroepen die in de jaren tachtig en negentig de computer op voorhand afzworen “Met de pen ben ik creatief, met een toetsenbord niet”. Het feit dat je moest leren typen werd niet genoemd, de beperking van creativiteit wel…. hoe kortzichtig en onverstandig. Inderdaad, dié mensen zijn dus wél hun baan/werk kwijtgeraakt…
Er blijven vooralsnog drie domeinen waar de mens onmisbaar blijft:
- Jouw stem blijft essentieel. AI kan je imiteren, maar een goede schrijver nog niet vervangen.
- Morele keuzes moet je zélf maken. Wat je publiceert, blijft jouw verantwoordelijkheid.
- Lezers verlangen authenticiteit. Teksten die léven, raken, wringen – dat is nog steeds mensenwerk.
Verdiepende noot (voor geoefenden)
Prompt framing als schrijversinstrument:
Een goede schrijver gebruikt AI niet met één enkele vraag, maar stuurt de output via gelaagde framing. Voorbeeld:
Prompt 1 (vlak): “Schrijf een opiniestuk over kernenergie.”
Prompt 2 (geframed): “Je bent een klimaatexpert die schrijft voor beleidsmakers met weinig technische achtergrond. Beschrijf in 600 woorden de 3 meest genoemde argumenten tégen kernenergie, geef telkens het sterkste tegenargument en eindig met een afgewogen conclusie.”
Het verschil in diepgang, nuance en relevantie is structureel.
Wat ik ook heel zinvol vindt bij elke tekst is om het taalmodel ook te laten zoeken naar onderwerpen binnen de tekst waar discussie over is met andere inzichten en belangen. Dit, niet zozeer om mijn teksten inhoudelijk aan te passen, maar wel om de toon bij een argument te verbeteren.
Wat ik ook altijd doe is na het schrijven van een tekst, mijn blog te laten beoordelen door een zelf geschreven ‘prompt’. Er rolt op basis van die evaluatie zelfs een, op meerdere invalshoeken gefundeerd, eindcijfer uit. Dat rapport is voor mij dus achteraf een moment om alsnog eventuele aanpassingen te verantwoorden die ik anders niet eens zou overwegen.
Tot slot
AI verandert het schrijverschap dus fundamenteel, maar niet door het overbodig te maken – integendeel. De noodzaak om betere vragen te stellen, kritisch te denken en moreel eigenaarschap te tonen is groter dan ooit.
De schrijver die leert regisseren, zal beter, sneller én dieper schrijven.
De schrijver die AI klakkeloos volgt, zal overbodig worden.
De keuze ligt dus volledig bij jou.
Jeroen Teelen
18 september 2025
Deze blog maakt deel uit van de serie Schrijven met AI:
Gecorreleerde blogs:
146 AI?, Maar Wat is er Dan nog van Jezelf?
149 Kennis-schaarste verdwijnt! Wat doet dat met ons en onze samenleving?
150 De nieuwe schaarste? Vertrouwen, Aandacht en Energie in een AI-gedreven wereld?
Onderstaande paper signaleert de problemen bij het gebrek aan begrip, context, en waarheidscontrole bij grote taalmodellen (zoals ChatGPT), en benadrukt het belang van menselijke sturing en ethische verantwoordelijkheid
Bender, E.M., Gebru, T., McMillan-Major, A., & Shmitchell, S. (2021). On the Dangers of Stochastic Parrots: Can Language Models Be Too Big? In: Proceedings of the 2021 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency (FAccT ’21).
DOI: 10.1145/3442188.3445922
Plaats een Reactie
Meepraten?Draag gerust bij!