Berichten

62 De Bijbel spreekt met autoriteit???? (holyhome.nl)

De Bijbel spreekt met autoriteit???? (holyhome.nl)
(voorlopig even de laatste over dit onderwerp)

Ik heb niets tegen religie, maar ik vind wel dat veel voorgangers (zeker in de orthodoxe Bijbel-dictatuur) een veel te grote broek aantrekken. Ze moeten worden aangepakt omdat ze mens en samenleving beschadigen inplaats van dienen. TV-Dominee David Maasbach: “Als ik zeg dat we moeten breken met hen die de wil van God niet doen, dan is dat niet David Maasbach die dat zegt, dan is dat de wil van God.” Of bisschop Wim Eijk die beweert de hoeder van de waarheid te zijn (wie kent de waarheid?) en daarmee dus altijd ‘het gelijk’ aan zijn kant te zien… Gevaarlijke ego’s die we als samenleving veel strakker in de gaten moeten gaan houden want zij stellen zichzelf boven alles en hoeven ook aan niemand verantwoording af te leggen over hun religieuze insteek of uitlatingen. Kortom, slachtoffers van hun eigen ego, maar wel met een zeer ingrijpende impact op hun omgeving en vooral dat laatste wil je eigenlijk zoveel mogelijk voorkomen lijkt me. Als ik zoiets lees of meemaak schrijf ik er (om mijn primaire reactie te nuanceren) een blogje over en hoop dat het vervolgens ook nog ergens bij helpt. Ik twijfel inmiddels wel of ratio een motivator is tot bezinning binnen dit soort groeperingen. Voor die leiders zelf geldt dat ze altijd gelijk zullen blijven hebben, zal (als metafoor) de aarde altijd plat blijven en zijn wij voor altijd de boze buitenwereld, maar ik hoop dat het sociaal gedwongen ‘volgelingen’ toch de moed geeft om zich los te maken uit dit dogmatische keurslijf! [...]  Verder lezen

61 Oldebroek 2 ?… Evolutie én Schepping in het onderwijs?

Iedereen is vrij om te geloven wat ie wil en dat lijkt me een redelijk fundamenteel recht. Daarnaast hebben kinderen recht op goed onderwijs, want dat is de sleutel voor een evenwichtige voorbereiding op hun rol in de maatschappij. De overheid meent te weten hoe dat er uit moet zien en heeft daar kwalificaties voor opgesteld. Dr. Taede A. Smedes, godsdienstfilosoof en theoloog denkt dat uiteindelijk ook de evolutie algemeen geaccepteerd zal raken onder gelovigen, maar nog steeds wordt onze kinderen op sommige scholen slechts datgene verteld dat past bij het dogma van de lokale religieuze gemeenschap cq orthodoxe predikant, namelijk: Schepping is waarheid, Evolutie is onzin. Is dat niet aanleiding om als voorganger even in de spiegel te kijken of je niet een veel te grote broek aan hebt? [...]  Verder lezen

60 Uit de kast in Oldebroek? Is de dominee de schuldige?

Van Uit de kast in Oldebroek? Tolerantie zwaar onder druk…
‘Ik weet dat ik in elkaar geslagen word, alleen nog niet wanneer’

Een paginagroot artikel op 12 maart 2022 in de Stentor… Ik heb het met afschuw gelezen. Dorpsgenoten die bang zijn in elkaar geslagen te worden, willen in deze gemeente zeker geen gezin stichten of denken er zelfs over om een einde aan hun leven te maken en dat alles omdat ze niet de gewenste hetro-geaardheid hebben? Je kunt er de schouders over ophalen met de gedachte dat de aarde in Oldebroek altijd wel plat zal blijven, maar je kunt ook de gedachte hebben dat die misdadige houding van volwassenen (uitsluiting) en  jeugd (molest) ergens vandaan komt en dat je de verantwoordelijken er op z’n minst op moet aanspreken, maar het liefst ook vervolgen! [...]  Verder lezen

40 Zojuist gelezen… Nashville 2?

17 februari 2019

Dominee Rinie van Reenen uit Oldebroek wil dit keer ‘misverstanden voorkomen’ en komt als woordvoerder van de werkgroep met een aangepaste tekst/vertaling omtrent de Nashville-verklaring omdat hij meent dat de vorige keer niet alles goed werd begrepen door hen die wat verder van zijn kerk af staan…  [...]  Verder lezen

1 De rol van Religie in de Maatschappij

Inleiding:
Natuurkunde verklaart veel (het ‘HOE’), maar er blijft een groot ‘kennis-gat’ (het ‘WAAROM’). “Waarom leven wij? enz. enz…” Dergelijke vragen zijn voor velen aanleiding om daar, al of niet met de Koran of Bijbel in de hand, een ‘God’ voor te benoemen. Is er dan nog geen antwoord op de vraag “Waaróm bestaat er een God? en “En wie is daar dan weer de ‘vader’ van?” Een iteratief probleem dus waar in ieder geval de ratio/wetenschap tekort schiet. Elk antwoord verandert namelijk niets aan het fundament van de vraag. Ik kan slechts concluderen dat er in mijn hoofd blijkbaar geen ruimte is voor dergelijke denkbeelden omdat ik er te weinig hersencellen voor heb. Voor gelovigen is dat ‘niet begrijpen’ juist het fundament van het geloof. Interessante materie die wel zorgt voor veel discussies, onbegrip, strijd en ontkenning. Spiritualisten en Rationalisten vechten om hun gelijk. Zonde van die verspilde energie naar mijn mening… (Sisyphos, voor de liefhebber).

1. Mijn ‘wieg’… 
Ik ben opgevoed in een behoorlijk katholiek gezin. Mijn moeder was een gelovige vrouw en mijn vader knikte mee. Zij bepaalde dus de orde in huis… keurig ’s zondags in de kerk, de haren netjes gekamd… je wist niet beter. Ook geen ge-voetbal voor het huis op zondag “Wat zullen de buren wel niet denken (heel belangrijk)… en dat kan ook niet want je hebt je nette kleren aan…” Kortom, een standaard katholiek gezin met zeven kinderen in een gewone ouderwetse Deventer buurt in de jaren vijftig – zestig… Waar de preek van de pastoor over ging was ik bij de uitgang meestal al weer vergeten maar de muziek was wel aardig en vooral het orgel vond ik prachtig. Mijn moeder, een lieve vrouw die natuurlijk alles voor de kinderen over had, putte energie uit haar geloof. Het gaf haar duidelijkheid en richting en volgens mij ook een gevoel van rust en geborgenheid. Het was haar kader en tevens haar uitlaatklep en reflectiemechanisme (doe ik het wel goed genoeg?). Met hel en verdoemenis regeerde ze over haar zeven kinderen als een van hen iets buiten ‘de gebaande weg’ dreigde te gaan lopen… en als ik (oudste) daar dan een relativerende opmerking over maakte was het hooguit even stil, maar die vond niet echt gehoor. “De regels zijn duidelijk en die hoef je niet te relativeren” leek haar standpunt. Een kaplaan had aanzien, een pastoor had altijd gelijk, een bisschop was bijna een heilige en over misstanden werd liever niet gesproken. Dat was mijn jeugd en dat was toen dus ook mijn ‘norm’. Katholiek was heilig en de rest was afvallig of onwetend… Als jong kind vond ik dat wel vreemd (die anderen zijn toch niet allemaal gek?, dacht ik toen…) maar er over nadenken hielp nog niet echt en dus loop je daar toch gewoon in mee. Je hebt geen keus en weet niet beter. Het is op dat moment jouw werkelijkheid en je hele omgeving bevestigt dat vrijwel dagelijks… 

Als je ouder wordt kijk je wat evenwichtiger naar veel zaken in de samenleving en is er ook meer ruimte voor reflectie. Je hebt meer overzicht, verzuipt minder in details en relativeert de waarheden van vroeger aan de hand van je opgedane kennis, ervaring en inzichten. Tenminste, zo kijk ik er graag naar en zo ervaar ik dat zelf ook echt. Het verbreden van mijn gedachtegoed en het niet vastroesten in scherpe randjes en dogmatiek waren en zijn nog steeds mijn persoonlijke ambitie. In hoeverre ik dat doel behaal hangt natuurlijk af van mijn openstellen en van hetgeen ik krijg aangereikt. Ik doe op beide fronten m’n best maar dat betekent wel dat het eindresultaat per definitie beperkt is, zeker ook omdat ik een zeer sterke focus had/heb op de bèta wetenschappen. Ik ben me in dezen van die handicap zeer bewust. 

Het fenomeen Kerk heeft bij mij door de muziek als (amateur) organist/dirigent een groot aandeel in mijn leven gehad. Ik was weliswaar een (niet als zodanig profilerend) ongelovige in die gemeenschap, maar had desondanks een redelijk belangrijke rol en zolang de kerkleiders het mij niet moeilijk maakten en ik hen niet, konden we gezamenlijk waardevol zijn voor die gemeenschap. “Ik bepaal, want ik ben de pastoor/dominee” leidde tot een goed gesprek, maar over het algemeen kon ik prima met ze overweg. Zij en ik hebben geen van beiden de wijsheid in pacht en dat vond/vind ik een verstandig uitgangspunt. Het toont ook wederzijds respect. Ik heb dat spelen/dirigeren meer dan vijftig jaren mogen doen (in het begin wel vier of zelfs vijf diensten per week in kerken van diverse signatuur, afnemend naar slechts één per weekend in de laatste jaren) en ken derhalve de christelijke wereld ook behoorlijk van binnenuit. Een recente onenigheid met een dogmatisch R.K.-voorganger was voor mij aanleiding om mijn gedachten hierover toch eens ‘op papier’ te zetten… Enerzijds om mijn beeld beter te funderen natuurlijk, maar ook omdat schrijven dwingt tot ‘nog net wat meer nadenken’ hetgeen meestal weer leidt tot het nog beter nuanceren van je gedachtegoed. Hieronder het resultaat, gelijk in een wat breder kader… Ik hoop er niemand mee te kwetsen want het is slechts mijn (leken)visie op het fenomeen Geloof binnen onze maatschappij zoals ik dat als (vooral rationeel) wereldburger waarneem. Als u na lezing meent dat het een onzinverhaal is geworden, dan hebt u dus gelijk op voorhand, maar dan zou ik graag uw argumenten kennen om zo mijn inzicht weer te kunnen verbreden… 

Ik besef dat een gelovige acteert vanuit een heel ander denkmodel dan bijvoorbeeld een natuurwetenschapper (fysicus).
Dick Wursten (Dr. Theologie, België) verwoordt het als volgt:
“- De natuurwetenschapper verklaart, zoekt naar oorzaken en gevolgen, stelt hypothesen op, toetst deze aan de werkelijkheid en komt zo tot een theorie (die vervolgens weer verfijnd of getest wordt etc..). Het verstand (rede) is hier het aan het werk om de gegevens om te zetten tot kennis: het hoofd regeert. 
– De gelovige stelt zich anders op. Zijn belangrijkste kenorgaan is zijn hart (nee, niet het biologische, maar… ah ja, juist). Hij verklaart niet zozeer, maar verwondert zich; hij zoekt niet naar oorzaak en gevolg, maar naar zin en betekenis. Hij streeft niet naar een theorie, maar hij zoekt naar … ja naar wat eigenlijk? Ach laten we maar voor het gemak zeggen ‘God’. En als hij die vindt is hij dan klaar? Neen, dan verwondert hij zich nog meer en zegt dat hij God alleen maar heeft kunnen vinden, omdat hij al door God gevonden was.
We kunnen daarom maar beter duidelijk zijn. Bij geloof en wetenschap gaat het om twee heel verschillende benaderingen van dezelfde werkelijkheid, namelijk die van de mens. Daarbuiten is er geen en als die er al zou zijn dan is die voor mij niet toegankelijk. Ik weet het dat zullen niet alle gelovigen met me mee zeggen, maar ik zeg het wel.”  

Einde citaat… maar click op zijn naam en lees gerust het gehele artikel over geloof en wetenschap want er spreekt volgens mij een verstandig mens!
Elk acteert dus vanuit een ander denkmodel en kent/verdedigt van daar uit een eigen ‘werkelijkheid’. De denkmodellen zijn grotendeels complementair en ik ken geen grond waarop ze elkaar op voorhand zouden mogen/kunnen uitsluiten. 
De natuurwetenschapper weet dat ie niet alles weet en op sommige vragen waarschijnlijk zelfs nooit een antwoord zal vinden. Daarnaast heeft hij geen enkel argument vanuit zijn eigen domein om ‘geloof’ te ontkennen. Hij weet het domweg niet en mag er dus hooguit aan twijfelen.
Anderzijds ziet de gelovige in het dagelijks leven dat de wetenschap ook gewoon z’n werk doet. De aarde is niet plat en niet het middelpunt van het heelal, de radio werkt en de GPS (relativiteit) is ook heel handig… Begrijpen doen ze elkaar niet altijd zomaar omdat de denkmodellen nauwelijks overlap kennen, maar enig wederzijds respect zou er wel moeten zijn. Misschien moet er voor het ‘complete plaatje’ zelfs nog een derde (filosofisch?), vierde (kwantummechanisch?) of zelfs vijfde denkmodel bij… we weten het eenvoudigweg niet want niemand kent dat complete plaatje! Dat betekent tenminste dat om een oordeel te kunnen vellen over de andere denkmodellen, je het complete plaatje zou moeten kennen en dat is mensen niet gegeven. Degenen die dat wél menen te kunnen doen (rigide oordelen) acht ik dus op z’n minst onverstandig maar waarschijnlijk is narcisme hier een meer gepaste kwalificatie. Zij eigenen zichzelf kwalificaties toe die ze niet eens kúnnen hebben (boven alle denkmodellen staan en de werkelijkheid kennen). Zij zijn niet die alwetende ‘God’ dus hen zou enige bescheidenheid sieren!  Zo mag ook de atheïst de gelovige niet lastig vallen zolang die zich aan de voornoemde spelregel houdt. Beide denkmodellen moeten in dienst staan van de samenleving (elk dus toegankelijk voor hen die er behoefte aan hebben) en niet normerend zijn (geen dictaat) voor de gehele samenleving zo lang daar niet een uitdrukkelijke, algemeen geaccepteerde aanleiding, toe is. Leiders die menen ‘het te weten’ en als dictators hun ‘kudde’ denken te kunnen/moeten leiden en zelfs buiten de grenzen van hun eigen gemeenschap anderen de maat nemen (= schade berokkenen) zie ik als ‘ónbewust onbekwaam’, de ergste variant, zoals u wellicht weet… Een dergelijk gedrag kun je dus vanuit beide denkmodellen veroordelen.

Voor mijzelf  is er geen God in de zin van een richting gevende of evaluerende macht (waar veel religies naar verwijzen), maar ik kan het bestaan rationeel evenmin ontkennen als gelovigen rationeel kunnen aantonen dat er wél een is. Ik sluit me dus ook aan bij de laatste zin van het citaat van Dick Würsten dat ik er geen toegang toe heb en dat is voor mijn eigen beeld maatgevend. Ik ben dus ook geen Atheïst in de zin van ‘verloochenaar’, maar meer een Agnost. Het kan me eigenlijk niet veel schelen of er wel of niet een God bestaat want ik kan er niets mee, heb het in mijn leven tot nu toe niet gemist en voel ook geen behoefte hierin verandering aan te brengen. Reflectie en bezinning kunnen ook zonder religie. Een filosofische insteek zou me nog het meest kunnen motiveren, maar over dit onderwerp gingen velen mij voor, dus ik denk niet dat dit tot ingrijpende veranderingen van mijn huidige visie zou leiden. Reden voor mijn insteek (als bèta dus) is de overtuiging dat ik te weinig hersencellen heb om hierin de wijsheid te mogen vertegenwoordigen. Dat kan niemand me kwalijk nemen, zelfs een God niet! Natuurlijk ben ook ik wel nieuwsgierig naar het hoe en waarom enz… maar heb dus de overtuiging dat ik daar nooit achter zal komen, ook niet nadat ik gestorven ben. Ik voel me dus slechts een vergankelijk onderdeeltje in een mysterieus en onbevattelijk proces en gun iedereen graag een éigen overtuiging binnen de grens dat ie daarmee andersdenkenden niet tekort doet… En juist dáár, gaat het vaak mis.

Mijn poging om vanaf de zijlijn wat verbreding aan het onderwerp te geven zal natuurlijk nooit de échte dogmaticus zélf bereiken want die heeft per definitie geen enkele ruimte voor nuance. Voor hen die nog zoekende zijn of onder het juk van een dogmaticus moeten leven (door sociale druk bijvoorbeeld) biedt ze misschien wat extra stimulans of ruimte om het eigen beeld op te bouwen of te versterken. 

1.a  Religie & Maatschappij, de zin en de onzin…
Geloof en Religie waren (en zijn) volgens mij, maatschappelijk zeer waardevol. Ik kan me zo voorstellen dat de wereld er duizenden jaren geleden niet echt rooskleurig voorstond. Het recht van de sterkste zonder duidelijke moraal lijkt me niet de ideale insteek voor een samenleving. Ik zie de bijbel vooral als een geniale richtlijn voor een beter leefbare gemeenschap. Wat de werkelijke oorsprong is van alle verhalen die zijn opgetekend en in hoeverre ze een werkelijkheid of norm beschrijven is voor mij eigenlijk volslagen oninteressant. Discussies daarover zie ik ook niet als maatgevend voor anderen. Het gaat toch helemaal niet om ‘het gelijk’ van een inzicht? Die kwalificatie kan een weldenkend mens zich namelijk niet eens toedichten. De boeken hielden de mensheid bezig en gaven inhoudelijk richting en moraal. Dat op zich, lijkt me niet verkeerd. Mede omdat de mensen over het algemeen niet lezen konden werd het verspreiden van die boodschap geïnstitutionaliseerd (de kerken met hun organisatie). Het vooruitzicht van hel en verdoemenis als je deze richtlijnen niet naleeft is evenzo geniaal natuurlijk want het geeft een religie ook nog eens de benodigde “stok achter de deur”… Geloof heeft waarschijnlijk een enorme maatschappelijke ontwikkeling mogelijk gemaakt door het menselijk gedrag in een ‘woeste’ samenleving waarden en normen te geven en dit te onderhouden door regelmatige bijeenkomsten (vieringen) af te dwingen.
Geloof had, maar heeft dus ook nog steeds, een duidelijk functie en is in haar fundament m.i. niet onzinnig. Zéker niet zolang je het maatschappelijk effect als doel neemt (richting geven, ontmoeten, een vangnet zijn e.d.). Een religie die naar de samenleving deze rol wil blijven vervullen, is dan wel gedwongen de richtlijnen permanent te spiegelen aan de situatie/behoeften en samenstelling van die samenleving op dat moment. Zolang je dat doet is er, naar mijn bescheiden mening een zeer zinvolle basis. 

n.b.
Er is de wetenschappelijke overtuiging dat Jezus inderdaad heeft geleefd (het wordt in geschriften ook nergens tegengesproken maar juist vanuit zeer verschillende bronnen bevestigd), dus er is ook wel enig fundament voor het bewonderen van iemand die de wereld verder geholpen schijnt te hebben. Er waren volgens de overleveringen vele profeten en messiassen, maar Jezus heeft hier toch de grootste faam ontwikkeld. Geloof en/of Bijbel bieden veel mensen houvast en/of troost.

De diversiteit aan religies is opvallend. Het bewijst eigenlijk vooral dat de geschriften die de basis vormen voor religies (zowel Koran als Bijbel) voor meerdere interpretaties bruikbaar zijn en ook dat zou toch tot enige bescheidenheid of terughoudendheid bij de aanhangers van een religie moeten leiden. Enig gevoel van twijfel of hún interpretatie wel de juiste is, zou gepast zijn dunkt me, maar helaas… Met veel ‘geschreeuw’ en met de Bijbel of Koran in de hand wordt met hel en verdoemenis gedreigd, worden oorlogen gevoerd, anders- of niet-gelovigen verketterd of zelfs vermoord, bleef de aarde heel lang plat en durfden wetenschappers niet te publiceren. Nu nog wordt

door sommigen (zelfs binnen onze regering) de evolutie bestreden [...]  Verder lezen